Phần mềm nguồn mở và chủ nghĩa xã hội

Bài viết này Why We Chose Vue.js ví von tếu thật: Nếu như Backbone là vô chính phủ (không ai lãnh trách nhiệm), Angular là chế độ độc tài thì Vue.js là chủ nghĩa xã hội.

Nói tới sự tương quan giữa phần mềm và chính trị mới nhớ, phong cách của phần mềm nguồn mở giống như chủ nghĩa xã hội: làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu. Bạn viết phần mềm với một tâm thế không mong cầu lợi nhuận (mặc dù phần mềm nguồn mở vẫn trả lại lợi ích cho bạn một cách gián tiếp), bạn viết phần mềm rồi quăng mã nguồn ra cho cộng đồng, ai thích xài thì xài, ai thấy cần cải tiến thì cứ việc sửa trên mã nguồn đó rồi lại đóng góp trở lại cho cộng đồng. Mà khi bạn cho không phần mềm cho cộng đồng, không có nghĩa là bạn quăng ra cái đống bùi nhùi cẩu thả. Các dự án phần mềm nguồn mở đều đặt chất lượng và tính cộng tác lên hàng đầu, nên code phải viết cẩn thận sạch sẽ, test tiếc cẩn thận, tài liệu rõ ràng đầy đủ. Phần mềm nguồn mở không bị áp đặt về thời hạn hoàn thành nên không có lý do gì để rút ngắn công đoạn.

Phần mềm nguồn mở đã trở thành một dòng chảy, một xu thế không thể cưỡng lại. Những cái tên quen thuộc như Chromium (lõi của Chrome và Cốc Cốc), Firefox, Android, UniKey, Java, Python, NodeJS, MySQL... đều là phần mềm nguồn mở. Microsoft trước kia là "thế lực thù địch", từng cố gắng thuyết phục khách hàng tránh xa phần mềm nguồn mở bằng câu nói "Linux là cộng sản" (vâng, đây gọi là sự "tự do tư tưởng" của nền chính trị Mĩ, khi gắn vào đầu người dân một mặc định "cộng sản là thứ xấu xa"). Thế nhưng 2 - 3 năm gần đây Microsoft đã chuyển hướng về phía phần mềm nguồn mở một cách mạnh mẽ và đóng góp nhiều vào các dự án khác nhau.

Cũng giống như phong trào CNXH ngoài đời thực, khi một số quốc gia tự xưng CNXH lại có màu sắc "độc tài" trong đó, thì một số dự án phần mềm nguồn mở lớn cũng xoay quanh những "nhà độc tài", mà các lập trình viên trong đó gọi vui là "Benevolent Dictator For Life", như Linux, Python.

Bất cập của IoT

Trong phong trào Internet of Things, khi mà báo chí công nghệ suốt ngày tung hô về nó, mình lại đón nhận nó với sự dè dặt. Vì mình hiểu các tay nhà báo công nghệ đa số viết bằng tinh thần marketing, đa số bài báo gốc được viết ở Âu Mĩ, nơi điện hầu như không bao giờ cúp và Internet nhanh gần như mạng LAN, nơi hiếm khi phải gọi cho nhà mạng để thông báo sự cố rớt mạng.

Vì thế hệ thống giám sát & điều khiển cho nhà trồng tự động hóa của mình chạy trên mạng LAN là chính, chỉ sử dụng Internet khi các "bác nông dân" tụi mình muốn truy cập vào hệ thống từ nhà ở (không ở gần vườn).

Hệ thống đi vào hoạt động chưa được 1 tháng mà đã mấy lần nếm quả đắng với Internet khi mà buổi tối bỗng rớt mạng, từ nhà không thể truy cập vào để bật máy bơm lên được. Lúc này, mình mới nghĩ, may mà mình không đi theo trào lưu IoT, đưa bộ điều khiển trung tâm lên cloud, không thì mọi giao tiếp bị "đứt gánh" luôn. Những lúc rớt mạng thế này, nếu là ban ngày thì mình vẫn có thể xách máy chạy ra vườn để truy cập vào hệ thống qua mạng LAN.

Truy cập nhanh giao diện dòng lệnh của PostgreSQL

Để truy cập vào một hệ sơ sở dữ liệu (CSDL), ta luôn cần 3 thông số: địa chỉ server, username và password. Sẽ không là vấn đề khi một chương trình được cấu hình tự động để truy cập vào hệ CSDL, nhưng nhiều khi ta phải kết nối vào giao diện dòng lệnh, để tự tay làm một số việc với dữ liệu, và phải đối mặt với sự phiền hà của việc tìm lại và khai báo username, password. Username có thể dễ hơn vì ta thường đặt một username dễ nhớ, nhưng password thì luôn phải rắc rối và thường ta không thể nhớ được, phải cất đâu đó. Đã phải mất công tìm kiếm, mà tự tay gõ cũng phiền nữa. Thế nhưng với PostgreSQL, ta có một mẹo để làm việc này nhẹ nhàng hơn.

PostgreSQL cho phép "gắn kết" một tài khoản user trong nó với tài khoản user của hệ điều hành. Ví dụ trên hệ điều hành (Linux, Unix) ta có user quan và trong PostgreSQL ta tạo một user (role) cũng tên quan, thì khi ta đang đăng nhập vào hệ điều hành dưới user quan, ta có thể truy cập ngay lập tức vào PostgreSQL dưới role quan mà không cần đăng nhập, tức là không phải khai báo hostname, username và password.

Thay vì ta phải gõ