Gần đây mình thử nghiệm phát triển web frontend với ngôn ngữ [Gleam][gleam], framework [Lustre][lustre] và khá ưng ý. Mình đã áp dụng luôn cho hai dự án cá nhân.

Lý do khiến mình "đứng núi này trông núi nọ":

• Viết JavaScript hoài mà không mê nó được. JavaScript có nhiều điểm kỳ cục khiến mình không thấy thoải mái. Thật ra thì mình viết TypeScript không đó chứ. Hệ thống kiểu (type system) của TypeScript nói chung là rất tân tiến, mình nể phục người thiết kế ra nó. Tuy nhiên vì nó vẫn phải bám theo JavaScript nên thừa hưởng những thứ kì cục của JavaScript.

• Các framework bên frontend sáng tạo mạnh quá nên gây khó khăn trong việc tích hợp TypeScript. Ví dụ, VueJS sáng chế ra ngôn ngữ template của riêng nó, dựa trên HTML, thêm các directive v-if, v-for chứa code nhúng JavaScript.

Một điểm mới khác, khá quan trọng, của Python 3.14, nhưng không "đập vào mắt người dùng" là chế độ "free-threading". Đây là chế độ mà CPython tắt "Global Interpreter Lock" (GIL), một loại khóa trước đây dùng để ngăn chặn nhiều thread cùng truy cập, sửa đổi dữ liệu thuộc kiểu riêng của CPython. Nay với chế độ "free-threading" thì các thread được chạy song song thoải mái hơn (tốc độ xử lý của ứng dụng đa luồng cũng tăng lên).

Nếu bạn viết code Python, không cần phải quan tâm vì ở mức độ này không nhìn thấy GIL. Chỉ khi bạn viết extension cho Python bằng ngôn ngữ biên dịch (C, C++, Rust) thì mới phải động vào GIL. Khi CPython gỡ bỏ GIL, tương tự như ngã tư bỏ đi cảnh sát đứng phân luồng, thì tác giả các extension này phải tự đảm bảo code mình là thread-safe, tự áp dụng các phương tiện, chiêu thức khác để tránh code mình bị crash, deadlock trong môi trường đa luồng. Điều này lại là cơ hội tỏa sáng cho các extension viết bằng Rust. Một trong các điểm "ăn tiền" của Rust là "fearless concurrency". Rust có các luật kiểm tra ownership, lifetime chặt chẽ, có các phương tiện dành cho lập trình đa luồng giúp bạn tránh tối đa các lỗi hay gặp, khó mò trong lập trình đa luồng.

Mình có một extension, viết bằng Rust, để làm cho nó tương thích với "free-threading" thì cực kỳ dễ, chỉ cần khai báo gil_used = false, vì vốn từ đầu nó đã chạy mà không cần "xin" GIL rồi.

Mình vừa nâng cấp git-del-branches lên phiên bản v1. Đây là công cụ để chọn nhiều nhánh Git và xóa cùng lúc.

Tải về tại: https://github.com/hongquan/git-del-branches

Hôm nay mình thử tài DeepSeek về một số ngôn ngữ lập trình mới. Đề bài là: Hãy cho một ví dụ để cho thấy comptime trong ngôn ngữ Zig đem lại trải nghiệm lập trình tốt hơn macro của Rust.

Câu trả lời đầu tiên của DeepSeek bị mình bác bỏ (code trong hình 1), vì nó cho rằng trong Zig có thể dùng comptime để tạo cấu trúc generics trong khi Rust phải dùng macro.

Ai dùng Linux thì cũng phải đụng vào shell, với hình thức đơn giản nhất là chạy một chương trình / lệnh nào đó từ Terminal. Khi làm việc với server không có giao diện đồ họa, mọi tác vụ quản lý phải thực hiện qua dòng lệnh thì cũng là lúc ta sử dụng shell ở mức độ nâng cao hơn. Ta sẽ cần viết một lệnh dài để thực hiện nhiều việc theo chuỗi, hoặc viết thành một file script với điếu kiện if else, với vòng lặp để thi hành nhiều tác vụ phức tạp. Tuy nhiên, thật tình mà nói thì các phần mềm shell phổ biến trên Linux như Bash, Zsh tôi đều không thích cú pháp của chúng, nên nếu cần viết lệnh dài, viết ra file script thì tôi sẽ chuyển qua viết script Python. Mọi việc thường là thế cho đến khi tôi bắt gặp Nushell...

Sau khi chạy thử vài dòng lệnh theo bài giới thiệu nhanh, tôi thấy Nu quyến rũ với tư tưởng khá mới mẻ, đó là thiết kế dữ liệu chảy qua các ống dẫn (pipe) là dữ liệu có cấu trúc, có các field, chứ không đơn giản là văn bản text như các shell truyền thống. Để hình dung được ý tưởng này, xét ví dụ sau, là chạy lệnh ls trong Nu:

❯ ls
╭───┬────────────────┬─────────┬─────────┬────────────────╮

Rust là một ngôn ngữ hiện đại dành cho lập trình hệ thống và rất phù hợp cho việc lập trình nhúng. Nếu bạn làm trong lĩnh vực điện tử, IoT và muốn thử áp dụng Rust mà đang phân vân vì chưa biết có đủ "đồ chơi" hay chưa, có thể tham khảo bài viết dưới đây.

Trước hết, nhắc lại những ưu điểm khiến Rust đáng để thử. Sau khi dùng Rust thì tôi thấy:

• Giúp tăng năng suất làm việc. Sự chặt chẽ của Rust khiến lập trình viên tránh bug từ sớm, và giảm đáng kể thời gian, công sức test đi test lại. Thông thường, người lập trình nhúng hay phải nạp xuống board thường xuyên để chạy thử. Nhưng với Rust, tôi có thể viết code chay liền tù tì cả tháng mà không cần nạp xuống board. Ở AgriConnect Khi tôi bắt tay vào viết những dòng code đầu tiên của dự án thì thực ra đội điện tử chỉ mới xong bản vẽ chứ chưa làm mạch. Khi mạch thử nghiệm vừa hàn xong thì code cũng gần xong. Do làm việc từ xa nên tôi cũng không trực tiếp nạp code mà nhờ bạn khác trên văn phòng kéo code từ Git về, build, nạp, quan sát log và báo lại lỗi để tôi sửa tiếp. Tính chất này của Rust có lợi cho việc phát triển song song giữa đội phần cứng và đội lập trình.

Ở AgriConnect, anh em đã sử dụng Rust để lập trình firmware cho ESP32 (và cả một phần backend của nền tảng IoT). Từ hôm nay tôi sẽ bắt đầu một loạt bài nhằm giúp những đồng đội trên hành trình này. "Cập nhật firmware qua mạng (OTA / over-the-air)" là bài chia sẻ đầu tiên vì đây là chủ đề mà một trong những tác giả của esp-idf-hal đã đề nghị tôi viết.

Để có tính năng cập nhật firmware OTA, esp-if-svc đã cung cấp API rồi, nhưng còn thiếu tài liệu hướng dẫn sử dụng API, cách chuẩn bị phân vùng để sử dụng API. Bài viết này là để bổ sung chỗ thiếu đó.

(English version is here.)

Chuẩn bị phân vùng

We at AgriConnect have been using Rust to develop firmware for ESP32 (and even part of our IoT platform backend). From today we start a series to help fellows on the same journey. "Over-the-air firmware update" is the first sharing because it was the topic that one of the authors of esp-idf-hal suggested me to write.

For OTA firmware update, esp-idf-svc already provides API. What it lacks is a documentation how to use the API, how to prepare partitions to use with that API. This post will complement that.

(Bản tiếng Việt ở đây.)

Prepare partition

Trong giới lập trình, "oxy hóa" là một cách nói vui ám chỉ việc viết lại (một phần hoặc toàn bộ) một phần mềm bằng ngôn ngữ Rust, đây là một lối chơi chữ, vì "Rust" còn có nghĩa là "rỉ sét", một hiện tượng do sự oxy hóa gây nên. Gần đây mình cũng mạnh dạn oxy hóa một phần nền tảng IoT nông nghiệp của AgriConnect.

Động lực khiến mình viết lại nền tảng IoT của AgriConnect bằng Rust là để giảm tải hệ thống, tăng cường khả năng chịu áp lực trong tương lai. Phần mềm mình đang nói đến ở đây có tên mã là "Hạt Thóc". Nghe tên khiêm tốn, nhỏ bé thôi nhưng nó vận hành theo kiểu SaaS (Software as a Service), tức một phần mềm sẽ vận hành cùng lúc nhiều trang trại khách hàng. Mỗi khách hàng sẽ có một không gian riêng khi thao tác, quản lý trang trại của mình, thậm chí có tên miền riêng, nhưng thực ra tất cả đều đang được phục vụ bởi một chương trình trên server. Phần mềm này vốn được viết bằng ngôn ngữ Python, framework Django, được chia ra nhiều thành phần, mỗi thành phần chạy dưới dạng một process, một service riêng. Trong hoàn cảnh đặc thù của "Hạt Thóc" thì thì mình không "oxy hoá" theo kiểu, viết lại một vài hàm nào đó bằng Rust, biên dịch dưới dạng thư viện, rồi dùng Python import thư viện đó, mà viết lại toàn bộ thành phần con luôn. "Hạt Thóc" có ba thành phần chính:

• Collector: Giao tiếp để thu thập dữ liệu cảm biến, trạng thái bật tắt của các tải, và lưu vào database.
• ControlView: Cung cấp giao diện web để người dùng vào xem dữ liệu, cấu hình trang trại, đặt lịch, hay bật tắt tải bằng tay.
• ControlCenter: Chạy ngầm để phân tích lịch, dữ liệu cảm biến để ra lệnh bật, tắt tải, kiểm tra tình trạng bất thường và phát đi cảnh báo.

Recently I rebuilt this website, using Rust as backend programming language and EdgeDB as database. EdgeDB is great, but its Rust support is still weak comparing to other languages. One very important, but missing, feature is to support named parameters in query. Fortunately, there is already a base for the support in the future. In this post, we will exploit that minimum base to let our work done.

Current state

As the time of this writing, if you look into edgedb-tokio, the official Rust client library, documentation and example, you will see that it only supports using positional (numbered) parameters: